Tematy

Filmowo i multimedialnie
Czas na książki
Konserwatorzy w pałacu
Kolekcja wilanowska
Temat tygodnia - W szponach hazardu

27 stycznia 1957 roku odbyło się pierwsze losowanie Toto-Lotka (czyli dzisiejszego Dużego Lotka) - najpopularniejszej gry liczbowej w powojennej Polsce. Gry pieniężne, losowe, a nawet hazardowe mają jednak w naszym kraju znacznie dłuższą tradycję. Ignacy Potocki przegrał na przykład równowartość 75 kilogramów złota (!!!), przez co popadł w niekończące się problemy finansowe... Jak staropolskie szpony hazardu różniły się od dzisiejszych - o tym w "Temacie tygodnia".

Filmy o mieszkańcach pałacu
ogrody1.jpg

"OGRÓD KRÓLA" Przedstawiamy film o ogrodniczych pasjach króla Jana III i o tym, co rosło w Wilanowie pod jego okiem. To jedna z najbardziej niezwykłych twarzy króla, którego znamy przede wszystkim jako wojownika, zwycięzcę spod Wiednia. Tymczasem Sobieski był dobrym gospodarzem swoich majątków, interesował się rolnictwem i ogrodnictwem.

26_26-toaletka krolowej marii kazimiery.jpg

"KOBIETA W LUSTRZE" Małżeństwa z miłości na szczytach władzy nie były w XVII wieku zjawiskiem częstym. Związek Jana Sobieskiego i Marii Kazimiery jest na tym tle wyjątkowy. Zakochali się w sobie, kiedy jeszcze nic nie wskazywało na to, że Sobieski otrzyma koronę...

70_pic-galeriaportretow-stanislaw_potocki.jpg

"NAJCENNIEJSZY OBRAZ KOLEKCJI" W Muzeum Pałacu w Wilanowie wisi wielki portret konny Stanisława Kostki Potockiego namalowany przez Jacques'a-Louisa Davida, wybitnego malarza Rewolucji Francuskiej, a potem piewcy Napoleona. Zobacz film o tym portrecie, o arystokracie, rewolucjoniście, koniu i psie...

63_chinski i po kons 2   14491.jpg

"CHIŃSKIE ŻABY W WILANOWIE" Jak chińskie żaby znalazły się w pałacu w Wilanowie? Oto jest pytanie. Wiemy, że kultura i sztuka Orientu fascynowały mieszkańców Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wpływy wschodnie widoczne były w nie tylko w stroju noszonym przez szlachciców w XVII i XVIII wieku, lecz także w dekoracji wnętrz, a zwłaszcza w obyczajach.

"WSZYSTKIM WSTĘP WOLNY" Stanisław Kostka Potocki (1755-1821), świetnie wykształcony i obyty w świecie podróżnik, polityk i reformator edukacji, tworzył swoją kolekcję sztuki ze znawstwem i pasją. W 1805 roku udostępnił publiczności zgromadzoną w pałacu w Wilanowie kolekcję sztuki. Zgodnie z jego wolą było to muzeum otwarte dla wszystkich.

57_michał anioł palloni, zaślubiny psyche, freski w galerii południowej pałacu wilanowskiego..jpg

"SZTUKA KRÓLA, KRÓL SZTUKI" Dobrze wykształcony, obyty w świecie i władający obcymi językami król Jan III był znawcą nie tylko wojennego rzemiosła, ale również sztuk pięknych i wszelkich nauk. Znane jest zamiłowanie króla Jana do ksiąg (czytał codziennie, nawet podczas wypraw wojennych) i jego talenty literackie, których ślad odnajdujemy w zachowanych listach do żony, Marii Kazimiery.

70_pic-galeriaportretow-ciecia-f_izabela_lubomirska.jpg

"DOBRA I ZŁA IZABELA" Izabela z Czartoryskich Lubomirska mimo niewielkiego wzrostu była pewna siebie i dumna. Dysponowała wielkim majątkiem, kochała piękne stroje (zwłaszcza w kolorze błękitnym), drogocenne materiały, koronki i biżuterię, zawsze podążała za modą. Nosiła wysokie obcasy, wysoko upinane peruki i kąpała się łupinach winogron.

57_aleksandra_ augustowa_ potocka_mal_dukszta-dukszynska.jpg

"PORTRET DAMY W CZERNI" W filmie o Aleksandrze Potockiej, zwanej po mężu Augustową, przedstawiamy osobę, która nigdy nie była na pierwszym planie, ale to jej właśnie Wilanów zawdzięcza tak dużo. Życie "damy w czerni" miało wiele barw!

57_stanisław kostka potocki.jpg

"JEDNA NOC Z KONSTYTUCJĄ" Stanisław Kostka Potocki zasłużył się na polu edukacji; za jego ministerium powstało ponad 1200 szkół, a w Warszawie założono Instytut Głuchoniemych i Uniwersytet Warszawski. Gdy trzeba było, brał również sprawy w swoje ręce – ubogim uczniom okolicznych szkół rozdawał buty.

57_06.sieniawska-wil.1166.jpg

"KOBIETA KTÓRA OCALIŁA PAŁAC" Zobacz film o Elżbiecie Sieniawskiej, pięknej i przebiegłej „statystce”; sawantce, która była wielką "rządziochą" i mecenasem sztuki. Od królewicza Konstantego Sobieskiego kupiła Olesko i Tarnopol, a w r. 1720 także Wilanów. To dzięki niej zaniedbana rezydencja królewska odzyskała świetność i stała się miejscem pamięci o Janie III.

57_07.august ii-wil.1155.jpg

"PAŁAC NIE DLA KRÓLA" Maria Zofia Denhoffowa wydzierżawiła Augustowi II Mocnemu pałac z zastrzeżeniem, że nie zmieni on jego bryły i wystroju królewskich komnat. Film pokazuje wilanowskie wnętrza i wspaniale dzieła sztuki, których powstanie zawdzięczamy Augustowi II.

55_tarcza sobieskiego i miecze.jpg

"PĘKNIĘTA TARCZA" Przez lata Jan i Marysieńka Sobiescy tworzyli zgrane małżeństwo nie tylko w sprawach politycznych, ale i prywatnych. Udało im się stworzyć ciepły rodzinny dom dla czwórki dzieci, tak różny od usztywnionych etykietą absolutystycznych dworów Europy. Zobacz film o dzieciach Jana III i Marysieńki, o wzlocie i upadku rodu Sobieskich.


Książki wilanowskie

'STANISŁAW CZERNIECKI COMPENDIUM FERCULORUM ALBO ZEBRANIE POTRAW' oprac. Jarosław Dumanowski i Magdalena Spychaj, Gotowanie może być sztuką, kucharz może być artystą, tak jak był nim Stanisław Czerniecki na dworze Lubomirskich w Wiśniczu. Zbiór jego przepisów 'Compendium ferculorum' wydany w 1682 r. uważany jest za pierwszą polską książkę kucharską.

'WILANÓW. GENIUS LOCI' Tomek Sikora, Patrząc na zdjęcia Tomka Sikory w naszym nowym albumie, mamy wrażenie, że uczestniczymy w niezwykłej historii: raz jest to wiktoriańska powieść grozy, fotoreportaż, pejzaż, a kiedy indziej emocjonalny pamiętnik młodej damy.

'WILANOWSKI WIDNOKRĄG. SZKICE O PAŁACU I SZTUCE EUROPEJSKIEJ' Krzysztof Chmielewski, Jarosław Krawczyk, Autorzy wybrali sobie za punkt wyjścia do rozważań o sztuce europejskiej pałac i muzeum w Wilanowie, prawdziwą skarbnicę rozmaitych wątków naszej kultury. Książka "Wilanowski widnokrąg. Szkice o pałacu i sztuce europejskiej" została wyróżniona nagrodą ACADEMIA 2011.

Joanna Paprocka-Gajek, Platery warszawskie w latach 1822-1914. Asortyment, odbiorca i obyczaj.

'PLATERY WARSZAWSKIE W LATACH 1822-1914. ASORTYMENT, ODBIORCA I OBYCZAJ' Joanna Paprocka-Gajek, Książka obok omówienia historii większych i mniejszych warszawskich firm platerniczych, zawiera rysunki wielu niepublikowanych dotąd znaków stosowanych przez wytwórców, które umożliwiają określenie producenta oraz uściślenie datowania wyrobów.

'VADEMECUM WILANOWA - PRZEWODNIK' Wojciech Fijałkowski, Książka obejmuje zarówno dzieje rezydencji, jak też opis pałacu, jego wnętrz, ogrodu i otoczenia. Praca ma charakter małej monografii zabytku, mogącej jednocześnie towarzyszyć zwiedzaniu Wilanowa dzięki odpowiedniemu układowi treściowemu i graficznemu.

44_baroque villa_okładka.jpg

'THE BAROQUE VILLA, SUBURBAN AND COUNTRY RESIDENCES, C. 1600-1800' pod red. Barbary Arciszewskiej, Tom prezentuje materiały wygłoszone na konferencji, która odbyła się w 2007 roku w pałacu wilanowskim. Spotkanie zgromadziło liczne grono badaczy z Europy i Ameryki, dzięki czemu tytułowa kwestia omówiona została w bardzo zróżnicowany, niekiedy nowatorski sposób.

'MODA BARDZO DOBRA SMAŻENIA RÓŻNYCH KONFEKTÓW' oprac. Jarosław Dumanowski i Rafał Jankowski, Publikowane receptury z 'Mody bardzo dobrej…' do tej pory były całkowicie nieznane. Ich lektura pozwala nam odkrywać zapomniany smak kulinarnego baroku i wsłuchać się w rytm kuchennej staropolszczyzny.

przedmioty_osobliwe.jpg

'PRZEDMIOTY OSOBLIWE, NIECODZIENNE, CIEKAWE' wstęp i oprac. Barbara Szelegejd, To książka niezwykła, ponieważ niezwykłe są opisywane w niej przedmioty. Mimo że większość z tych rzeczy powszednich nie jest pozbawiona artyzmu, istotniejsza jest pełniona niegdyś przez nie funkcja, choć rozszyfrowanie po latach sposobu ich wykorzystywania nie jest czasem łatwe.

44_w kregu wielkiego krola.jpg

'W KRĘGU WIELKIEGO KRÓLA' Hanna Widacka, To taka książka o wszystkich i o wszystkim, co może wyłonić się z rycin z epoki: o królu Janie, królowej, królewiczach i królewnach, arystokratach i artystach, o bitwach, podróżach i fajerwerkach. Dlatego też jest to książka dla wszystkich, którym nieobca rodzima historia.

toaletka_krolowej.jpg

'TOALETKA KRÓLOWEJ MARII KAZIMIERY' Anna Kwiatkowska, Tym razem uwagę czytelnika kierujemy na zespół mały, liczący bowiem zaledwie pięć przedmiotów, będących jednak szczególnie cennymi zabytkami Wilanowa. Jest to wspaniale dekorowana damska toaleta, składająca się z lustra i czterech szkatuł.

'PHILIPPE DUPONT PAMIĘTNIKI HISTORYI ŻYCIA I CZYNÓW JANA III SOBIESKIEGO' wstęp i oprac. Dariusz Milewski, tłum. Beata Spieralska, Dupont był - choćby przez francuskie pochodzenie - jednym z najbardziej przykuwających uwagę towarzyszy bojów Jana Sobieskiego. Wraz z nim widzimy skrwawione pola bitewne, czujemy zapach prochu. Bo też ten dzielny oficer nie tylko lont umiał trzymać w ręku – pióro też.

'TANIEC ŚMIERCI' Magdalena Gutowska, Śmierć odgrywa ważną rolę w kulturze polskiego baroku. Nie tylko kaznodzieje, ale także rzeźby, obrazy, wiersze - w tym także miłosne! - napominały: pamiętaj o śmierci i dobrze się do niej przygotuj...